Çocuk ve İnternet

SANAL DÜNYAYA SANAL BAKIŞ

Erdemler derinlerde iz bırakarak yavaş yavaş ilerlerken, teknoloji bir o kadar sığ ve hızlı ilerlemektedir. Erdemlerin insan hayatına yansımasının farklılığı yanında erdemlerle hayatı süsleyememenin sıkıntısı yaşanmaktadır. Arzular bizi sürekli, geçici olan isteklerin peşinde koşturup bizi kendi gerçeğimizden uzaklaştırmaktadır. Farklı kimliklerle hayatı tüketmeye yelteniyoruz.  Böyle olunca erdemleri yaşama hazzını yaşayamamanın sıkıntısını sürekli çekiyoruz. Yalnız teknolojinin insana kazandırdığı yüzsüzlük olsa, bilgiyi kendi savunmamız için seferber etmeyi tercih ediyoruz. Böyle olunca konuşmanın kolay, eyleminse hiç olmadığı bir dönemi yaşıyoruz. Artık okumak eylemi, yaşamın derinliklerine giden bir yol değil, bilgiyi çıkarlar adına kullanma haline döndü…işte bilginin kolay ulaşıldığı ama bir o kadar kontrolsüz ve baştan çıkarıcı olduğu alanlardan biride internettir.

İnternet sayesinde bir bedende iki kişiliğin varlığını daha rahat algılamaya başladık. Oturtulamamış kişilikler; ilgisiz, sevgisiz büyüyen ve bunu yaşlarına rağmen telafi edemeyen ya da aşamayan bireylerin kaçış yolu haline geldi internet. Bilgisayar başına geçenlerin çok ama çok farklılaşması başlı başına ayrı konudur. Buradaki amacımızı aşmaktadır. Biz burada önce akademik sonra annelik kaygılarıyla kaleme alınan H. Ferhan Odabaşı’nın eleştirisini yapıp sonra ‘Çocuk ve İnternet’ üzerine klasikte olsa gözönünde tutulması gereken bilgileri maddeler halinde vermeye çalışacağız.

“Amerika’da ebeveynlerle yapılan bir araştırma sonucuna göre, anne babaların İnternet’i tüm yönleriyle öğrenmeyi çok istedikleri, ancak vakitleri olmadığı için konuya fazla odaklanmadıkları ortaya  çıkmıştır. Bizde de sorunun farklı olduğunu sanmıyorum…”

Akademisyenlerimiz hala fil dişi kulelerinde ahkam kesmeye devam ediyorlar. Ve hala Batı’nın ve Amerika’nın verilerinin toplumları için geçerli olduğu safsatasına kendilerini kaptırmışlar. Kendini akademisyen olarak tanıtan Odabaşı uzmanlık görüntüsü içerisinde halka bir şeyler öğretme düşüncesiyle hareket etmiş. Aslında halktan kopuk verilerle dünyayı gören bir anlayışla olaya yaklaşmakta. Acaba hiç mi yüzünü sokağa çevirip bir anne-babanın kolundan tutarak İnternet ile ilgili düşüncelerini sormak aklına gelmedi. Her halde yaşadığı fil dişi kulesinin çevresinde İnternet Caferlerde[1] yoktu. Gönül isterdi ki bilgiyi paraya dönüştürme eğilimi burada da yapılmasıydı. Dolaysıyla kitap ya etiket ya da  ticari amaçlarla yazılmış görüntüsü kazanmaktadır.

Odabaşı’nın kitap boyunca Avrupa’daki ve Amerika’daki halktan ve çocuklardan örnekler vermesi bu kitap kime hitap ediyor sorusunu zihinlerde uyandırıyor. En basit konularda referanslarımız yabancı kaynaklarla dolup taşıyor. Odabaşı’nın kendisini kaynak göstermesinin dışındaki kaynakların yarısından fazlası yabancı kaynakları referans göstermiştir.

Bilmek yerine rahatlamayı tercih etme düşüncesine sahip fertlerin kaçış alanı haline gelen İnternet zaman tüketmenin aranan materyali olmuştur. Zaman bilincinden yoksun, sorunları çözme yerine duygusal yaklaşımlardan kurtulamayıp, kaçmayı tercih etmesi İnternet’i tüketici hale getirmiştir. İnternet’e girenlerin çoğunun incir çekirdeğini doldurmayacak chat ve paparazzi merkezli uğraşları yarınların bireylerini nelerin şekillendirdiği konusunda ipuçlar vermektedir.

Son dönemlerde bilinçsiz ailelerin çoğalması ve çocukların yaşadığı bulanımlar yüzünden çocuklar cafelere yöneldi. Bilgisayar oyunlarının yanında chat yapan çocukların sıkıntılarını atmak için tanımadıkları insanlarla tanışma yoluna gitmesine neden olmaktadır. Zihni yormayan, merak duygusunu artıran bilgisayar kitapların ve derslerin yerine geçmiştir. Aileler bunun önüne geçememektedirler. Cafelerin çocuklara potansiyel gelir gözüyle bakmaları, büyüklerin çocukları kendileriyle eşdeğer zannederek olaya yaklaşmaları işin çığırından çıkarmıştır. Aileler bilinçsiz de olsa gidişatın tehlikeye yol açtığını fark etmelerine rağmen çaresiz kalmaktadırlar. Çocuklara bulaşan mikrop giderek yayılmaktadır…

İnternet’in oluşturduğu insan profili üzerinde ciddi araştırmalar gerekmektedir. Odabaşı’nın ‘İnternet ve Çocuk’ bunun için başlangıçtır diyemiyoruz bile. Odabaşı gelişmelerden habersiz yabancı biri gibi durmaktadır. Genel yaklaşımlar dışında özgünlük yoktur. Elle tutulur çözüm önerileri de bulunmamaktadır. Sadece şunu belirtmek istiyorum: Kitap var olan tehlikeyi haberdar etmektedir. Yalnız geç kalınmış bir haberdir. Çocuklar bilgisayarın cazibesine girdiler. Görünen o ki aile yapısı değişmedikçe çocukların bilgisayardan kopacakları da yok gibi. Bir ortaokul öğrencisinin yaşamam için hava değil bilgisayar lazım cümlesi işin ciddiyetini acı bir şekilde göstermektedir. Keşke Odabaşı okullara gidip bilgisayarın çocuklar üzerindeki etkisini inceleseydi. Kim bilir belki gidişatı fil dişi kulesinde değil, halka inerek araştırma yaparak çözümler.

Belki bilinenler zihnimizde canlanır diye Milli Eğitim Bakanlık’ının öğrencilere yönelik İnternet kullanırken dikkat edilmesi gerekenleri maddeler halinde aktarıyoruz:

• İnternette kötü niyetli kişiler çocukmuş gibi davranıp sizi yönlendirebilir. Tanışmış olduğunuz kişileri öğretmen ya da ailenize söyleyin
• İnternette düzgün Türkçe kullanmalı, nazik ve saygılı olmalı.
• İnternette sohbet ederken veya mesaj gönderirken adres, telefon numarası, parola gibi kişisel bilgilerinizi ve kredi kartı numaranızı asla vermeyin.
• İnternette öğretmen veya ailenizin gözetiminde gezinin.
• İnternette sohbet ederken kullanacağınız takma adı(nick, name) yaş, cinsiyet konusunda bilgi vermeyecek biçimde seçin.
• Ailenize sormadan internet aracılığıyla hiçbir şey satın almayın.

MEB’in çocuklara yönelik uyarıları aşağı yukarı böyle. Görüleceği gibi MEB gelişmelerin önüne geçemeyeceğini anladığı için  olsa gerek gelişmeleri olumlu şekilde kanalize etmeye çalışmaktadır. İkinci bir konu ise İnternet etiğini hazırlayan Eğitim Teknolojileri Genel Müdürü Doç. Dr. Nizami Aktürk, bu alandaki uluslararası etiği Türkçe’ye tercüme ettiklerini ve Türkiye’ye uyarladıklarını belirtmiştir. Bu uyarlamayı yaparken ölçü olarak neyi aldıklarını da izah etselerdi. Kafalardaki birçok soruyu da gidermiş olacaklardı. Neyi merkeze aldıklarını ve toplumumuza ne gibi çözümler ürettiklerini açıklasalar bari…

Değişim altyapısı olmadan gerçekleşmez. Yarınlar için bunun bir an önce hazırlanması gerekmektedir. Yoksa gelecek belirsizlikler arasında kaybolacaktır.

Osman tatlı

osmantatli@gmail.com

www.suskunsinemayazilari.com

---

[1] DEİ’nin araştırmasına göre Türkiye’de 16-74 yaş gurubundaki 47 milyon kişiden sadece 7.9 milyonu bilgisayar, 6.2 milyonu internet kullanıyor.